احتیاط در پیری: معضل کسانی که تصمیم به فرزندآوری نداشتند

وقتی لارا ویرا، روانشناس ۲۷ ساله، جلسه خود را با یک پیرزن تنها به پایان رساند، با بهترین دوستش تماس گرفت تا توافقی پیشنهاد دهد. "من به او گفتم که وقتی به ۶۵ سالگی برسیم، اگر هیچ کدام از ما ازدواج نکرده باشیم، با هم زندگی خواهیم کرد. و اگر یکی از ما ازدواج کرده باشد، دیگری را میپذیرد."

او می گوید که پیرزن فرزندانی داشت، اما هیچ کدام در زندگی او حضور نداشتند. "او یک تنهایی عاطفی بسیار بزرگ را تجربه می کرد"، روانشناس می گوید که در یک زمینه حمایتی از زنان قربانی خشونت خانگی و خانوادگی کار می کند. "در کارم، زنان را در تمام سنین پیگیری می کنم. حتی اگر بسیاری از این پیرزن ها فرزند یا همراه داشته باشند، اغلب این همراهی بد است. گاهی اوقات، این همراهی خشونت آمیز است، به نوعی."

جلسات با این زنان، تمایل قدیمی ویرا را تقویت می کند: عدم داشتن فرزند. "به نظر من، این موضوع از کودکی شروع شده است، زمانی که فهمیدم که مادر بودن یک الزام نیست"، او می گوید. "من مادر خود را درگیر کار بسیار زیاد می دیدم، که برای من منطقی نبود"، او اضافه می کند.

ویرا، دیدگاه را که فرزندان، تضمینی برای مراقبت در پیری هستند، به چالش می کشد. روانشناس می گوید که آنها می توانند از خانواده های مسن حمایت کنند، از جمله وی که قصد دارد در صورت نیاز از والدین خود مراقبت کند، اما استدلال می کند که این یک قانون نیست. "این بسیار بی انصاف است که کسی را در این دنیا تصور کنم که قرار است مراقبت کننده من باشد. من هرگز این را تصور نکرده ام"، او می گوید.

همچنین بخوانید:شور نسل سوم: نسلی که آداب و رسوم را متحول کرد، امروز برای حقوق و مشارکت مبارزه می‌کند.

مفهوم قدیمی

در میان تغییرات جمعیتی، مفهوم "فرزند به معنای مراقبت در آینده" به طور فزاینده‌ای قدیمی شده است، که متخصصان تأکید دارند.

"این مفهوم یک مسئله فرهنگی است که قرن‌ها وجود داشته، اما یک توهم است. امروزه، جهان دیگر این را در نظر نمی‌گیرد. بسیاری از فرزندان، مردان و زنان باید روزانه ساعت‌های زیادی کار کنند، در یک برنامه 6 روز کاری و 1 روز استراحت، که حتی فرصت کمی برای خواب دارند. علاوه بر این، بسیاری از افراد در شهر یا کشور دیگری مشغول به کار هستند"، دکتر اجتماعی، خورخه فلیکس، که در زمینه پیری تحقیق می‌کند و در دوره تحصیلات تکمیلی ژرنوتولوژی در دانشکده هنر، علوم و علوم انسانی (EACH-USP) تدریس می‌کند، تأکید می‌کند.

"نبود فرزند لزوماً به معنای بی‌توجهی یا عدم توجه نیست. "بسیاری از آنها دیگر در کنار والدین زندگی بالغ ندارند، و این موضوع در همه طبقات اجتماعی صادق است"، فلیکس اضافه می‌کند.

صحنه‌ی جدید مراقبت‌ها یک عنصر مهم را در بر دارد: کاهش خانواده‌ها. حتی اگر فرزندان هرگز مسئولیت مراقبت از والدین را به طور کامل بر عهده نگرفته‌اند، آن‌ها به عنوان اولین مسئولان مراقبت از سالمندان در نظر گرفته می‌شدند. با این حال، در دهه‌های اخیر، این امکان به تدریج کاهش یافته است.کاهش نرخ باروری در کشور.

در دهه ۱۹۶۰، نرخ باروری برابر با ۶.۲۸ فرزند در هر زن در سن بارداری بود، طبق سرشماری جمعیتی موسسه جغرافیایی و آماری برزیلی (IBGE). از آن زمان، این شاخص به تدریج کاهش یافته است. در سال ۲۰۲۲، آخرین آمار، این عدد به ۱.۵۵ فرزند در هر زن کاهش یافته است.

"بسیاری دیگر به دلیل الزامات اجتماعی و فرهنگی، تمایل به داشتن فرزند را ندارند، زیرا می‌توانند انتخاب‌هایی را بر اساس زندگی حرفه‌ای، روابط یا تجربیات مختلف انجام دهند. و داشتن فرزند دیگر یک هدف برای تحقق نیست، همانطور که 30 یا 40 سال پیش بود"، دکتر والماری آران، از انجمن برزیلی ژنتیک و گرنتولوژی (SBGG)، می‌گوید.

در مقابل نرخ باروری، شاخص‌های مربوط به پیری در این کشور به طور فزاینده‌ای در حال افزایش هستند. در سرشماری سال 2022، IBGE بیش از 32 میلیون نفر از برزیلی‌ها را بالای 60 سال گزارش کرد که این تعداد 56 درصد بیشتر از سرشماری سال 2010 است. این بخش از جمعیت در دهه‌های آینده به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
یک مفهوم جدید در مورد مراقبت‌ها

این تغییرات جمعیتی مفهوم مراقبت را تغییر می‌دهد. این امر باعث می‌شود که افراد هر چه بیشتر در مورد پیری خود فکر کنند. این شامل تفکر در مورد شبکه پشتیبانی، مراقبت‌های بهداشتی و برنامه‌ریزی مالی است.

من خودم مراقبت خواهم کرد. ما باید از جوان به بعد ورزش کنیم تا بتوانیم در پیری به تنهایی مراقبت کنیم. ما مهم‌ترین افراد در زندگی خود هستیم، بنابراین ابتدا باید به خودمان اهمیت دهیم، حتی برای مراقبت از دیگران"، می گوید پری آراجو، بازاریاب. امروز، آراجو، 34 ساله، می گوید که فشار برای داشتن فرزند کاهش یافته است. "با گذشت زمان، مردم پذیرفتند که نمی خواهم بچه داشته باشم. اما زمانی که من جوان‌تر بودم، فشار بسیار زیادی وجود داشت.

زنان معمولاً هدف اصلی فشار برای داشتن فرزند هستند، می گویند متخصصان. "اما یک تغییر در جامعه امروزی رخ داده است. این که زن بچه نخواهد داشت، دیگر به اندازه گذشته، موضوعی شگفت‌انگیز نیست، زمانی که فرزندان به عنوان بخشی از زنان در نظر گرفته می‌شدند"، می گوید الهنا هیراتا، جامعه‌شناس، مدیر سابق تحقیقات مرکز تحقیقات فرانسه و محقق مهمان در بخش جامعه‌شناسی دانشگاه ساو پائولو.

در آینده، آراجو امیدوار است که پول کافی برای تامین مراقتمان داشته باشد، در صورت نیاز، اما همچنین قصد دارد از یک شبکه دوستان استفاده کند. "من آینده‌ای زیبا را می‌بینم، زیرا بسیاری از دوستان من نیز بچه نمی‌خواهند. و من این را فوق العاده می‌دانم، زیرا ما می‌توانیم به این فکر کنیم که چگونه یک زمین بخریم و چندین خانه بسازیم تا بتوانیم با هم زندگی کنیم، هر کدام در خانه خود، اما در نزدیکی یکدیگر و به عنوان یک شبکه پشتیبانی"، می گوید.

شبکه دوستان

دوستان همچنین به عنوان یک حمایت مهم توسط وییر در آینده در نظر گرفته می‌شوند. "من امیدوارم که در طول زندگی خود، پیوندهایی ایجاد کنم که من را در دوران پیری تا جایی که می‌روم حمایت کنند. این باعث می‌شود که من در مورد روابطی که ایجاد می‌کنم فکر کنم"، روانشناس می‌گوید.

یک مطالعه اخیر منتشر شده در Jama Network Open، توسط محققان دانشگاه میشیگان در ایالات متحده، نشان می‌دهد که دوستان می‌توانند نقش مهمی را در شبکه مراقبت از سالمندان ایفا کنند. این مطالعه داده‌های 2600 سالمند با محدودیت در فعالیت‌ها را تجزیه و تحلیل کرد و افرادی را که به آنها کمک می‌کنند، شناسایی کرد.

بر اساس این داده‌ها، محققان تخمین زدند که حدود 2 میلیون سالمند با محدودیت، در ایالات متحده، نوعی کمک را از دوستان خود، از جمله همسایگان، دریافت می‌کنند. فعالیت اصلی این مراقبان بدون ارتباطات خانوادگی، طبق مطالعه، حمل و نقل بود، به منظور انجام کارهایی مانند خرید از بازار یا رفتن به مطب.

این مطالعه همچنین نشان داد که سالمندانی که از دوستان خود کمک دریافت می‌کردند، بیشتر احتمال دارد که به تنهایی زندگی کنند، ازدواج نکرده باشند و فرزند کمتری داشته باشند.

خانواده نیز می‌توانند به روش‌های مختلف در دوران سالمندی از افراد بدون فرزند یا کسانی که نمی‌توانند فرزند داشته باشند، حمایت کنند، به گفته متخصصان. خواهران، پسران، عمه‌ها یا بستگان نزدیک، برخی از افرادی هستند که می‌توانند این فرد را همراهی کرده و یک شبکه حمایتی ایجاد کنند.

"مهم‌ترین چیز برای مقابله با فشارهای ناشی از نداشتن فرزند، ایجاد ارتباطات اجتماعی است. تنهایی می‌تواند به بسیاری از چیزها آسیب برساند، از جمله سلامت جسمی، سلامت روانی و فرآیند سالمندی. به طور کلی، ایجاد و حفظ روابط دوستی نیز مهم است"، می گوید والمارِی آران.

زوج‌های بدون فرزند

برای زوج‌های بدون فرزند، یک جنبه‌ی دیگر در مراقبت وجود دارد: یکی می‌تواند در طول سال‌ها از دیگری حمایت کند. این همان برنامه‌ای است که فابیو زلنسکی، 40 ساله، مدیر بازاریابی، و آن پالا مندس، 41 ساله، طراح مد، که 8 سال با هم هستند، دنبال می‌کنند.

"این اتفاق خیلی سریع بود، ما با هم آشنا شدیم و در سه ماه، ما در یک خانه زندگی می‌کردیم، در شش ماه، ما نامزدی کردیم و فقط به دلیل همه‌گیری، نمی‌توانستیم ازدواج کنیم"، می گوید زلنسکی. از ابتدا، یکی از آنها فهمیده بود که دیگری قصد فرزنددار شدن را ندارد. "من همیشه این موضوع را به وضوح بیان کردم"، می گوید مندس.

زندگی بدون فرزند، به گفته آن‌ها، امکان انجام فعالیت‌هایی را فراهم می‌کند که در غیر این صورت، انجام آن‌ها دشوار می‌بود. "من می‌توانم تصمیم بگیرم که به کجا سفر کنم یا به کجا بروم، صرفاً به خاطر میل شخصی. من نگران این نیستم که فرزندم را به یک پرستار یا اعضای خانواده بسپارم. من خودم را قادر می‌دانم که این کارها را انجام دهم"، می‌گوید مندس.

در آینده، آن‌ها قصد دارند که یکی از آن‌ها، همراه اصلی دیگری باشد. "من همیشه فکر می‌کردم: من می‌خواهم با کسی ازدواج کنم که دوستش دارم. اما علاوه بر این، می‌خواستم با کسی ازدواج کنم که بتوانم با او در سنین پیری، گفتگوهای خوبی داشته باشم"، به یاد می‌آورد زلنسکی.

این زوج می‌گویند که تعدادی از دوستان آن‌ها نیز این تصمیم را در مورد فرزندان اتخاذ کرده‌اند. "چرخه‌ی دوستی ما نیز عمدتاً از افرادی تشکیل شده است که نمی‌خواهند فرزند داشته باشند. حتی تصور می‌کنم که در آینده، ما یک گروه باشیم که یکدیگر را مراقبت می‌کنیم"، می‌گوید مندس.

نرخ زوجانی که فرزند ندارند، بین سال‌های 2000 تا 2022، دو برابر شده است، طبق سرشماری جمعیتی. در سال 2000، آن‌ها 12 درصد از زوج‌هایی را تشکیل می‌دادند که از ازدواج تشکیل شده بودند، در حالی که در سال 2022، این درصد به 24 درصد رسید.

برخی از ساختارهای خانوادگی که به طور فزاینده‌ای در معرض دید قرار گرفته‌اند، شامل زوجانی است که از جمعیت LGBTQIA+ تشکیل شده‌اند، که ممکن است همیشه تمایل به جستجوی راه‌های جایگزین برای داشتن فرزند نداشته باشند.

روانشناس مارکوس سوزا، 37 ساله، بیش از یک دهه است که ازدواج کرده است. او و همسرش قصد داشتن فرزند را داشتند، اما این ایده را کنار گذاشتند. سوزا می‌گوید: "من تصمیم گرفتم با این کار، بهترین پدربزرگ/دایی را برای فرزندان دوستانم باشم." او معتقد است که نداشتن فرزند، آزادی بیشتری برای فکر کردن به خود و رابطه با همسرش به ارمغان می‌آورد.

او می‌گوید: "در آینده، مراقبت از خود، به بازنشستگی، دوستان و خانواده من، و همچنین خودم، بستگی دارد. هرگز فکر نمی‌کردم که داشتن فرزند، ارتباطی با مراقبت در آینده داشته باشد. به نظر من، این یک خطر بزرگ در روابط خانوادگی و انتظاراتی است که از فرزندان در نظر گرفته می‌شود."

تجاری‌سازی مراقبت

افرادی که قصد فرزندآوری را ندارند، معمولاً پرداخت برای مراقبت را به عنوان یک واقعیت در آینده می‌پذیرند. آراجو می‌گوید: "برای من، منطقی‌تر است که پول را برای سرمایه‌گذاری در یک محل راحت در دوران بازنشستگی پس کنم تا نیازی به وابستگی به دیگران نداشته باشم. داشتن فرزند و در نظر گرفتن مراقبت در آینده نیز یک هزینه مالی بزرگ است."

هیراتا، که در مورد حرفه‌ای‌سازی مراقبت در برزیل، فرانسه و ژاپن تحقیق می‌کند، می‌گوید که تغییرات جمعیتی باعث می‌شود حرفه‌ای‌سازی مراقبت به طور فزاینده‌ای رایج شود.

"ارتباط خانوادگی در برزیل غالب است، زیرا بسیاری از خانواده‌ها هنوز قادر به مراقبت از سالمندان یا افراد وابسته هستند. بنابراین، ایده این که اگر فرزند داشته باشید، او مراقبت از شما را بر عهده خواهد گرفت، بسیار رایج است. اما با وجود این ایده، در مقیاسی که برنامه‌هایی برای مشارکت دولت در مراقبت وجود داشته باشد، شاهد دوری از خانواده هستیم"، اضافه می‌کند.

در ماه دسامبر گذشته، طرح "برزیل که مراقبت می‌کند" به منظور اجرایسیاست‌های عمومی مراقبتدر کشور، از جمله سالمندان، راه اندازی شد. طبق گفته دولت فدرال، هدف این ابتکار، تضمین حقوق افرادی است که به کمک نیاز دارند یا مراقبان. این اقدامات هنوز در مراحل اولیه هستند، اما دولت فدرال وعده می‌دهد که در سال‌های آینده ده ها ابتکار مرتبط با این پروژه را اجرا خواهد کرد.

در ژاپن و فرانسه، برنامه‌هایی وجود دارند که توسط دولت‌های محلی تامین مالی می‌شوند. همانطور که در کشورهای دیگر نیز وجود دارد، دکتر جامعه‌شناس می‌گوید، برزیل نیز باید به سمت تجاری‌سازی مراقبت، از طریق ابتکاراتی مانند موسسات مرتبط با این موضوع یا مراقبان خصوصی، حرکت کند.

"در برزیل، این حرفه ای شدن مراقبت هنوز نسبتاً جدید است. اما این بازار مراقبت تغییر خواهد کرد، به دلیل پیری مهم و سریع در این کشور"، می گوید هیراتا.