RSS heeft geen eigenaar: advertenties, gerechtelijk geheim en het recht om te weten.

Opinie-artikel — dit stuk neemt een standpunt in en pleit ervoor dat het handhaven van RSS-feeds (Really Simple Syndication, een open protocol voor het distribueren van internetinhoud) van vitaal belang is voor publieke controle over macht, net zo belangrijk als elk principe van procespubliciteit. Het betoogt verder dat elektronische barrières, bedoeld om privégegevens te beschermen, wanneer ze worden toegepast op openbare gegevens, de tool bedreigen die het meest de democratisering van machtscontrole zou kunnen bevorderen: kunstmatige intelligentie toegankelijk voor gewone burgers. Dit is geen neutrale verslaggeving.

Er bestaat een technologie uit 1999 die nog steeds, discreet, een deel van het journalistiek werk ondersteunt dat nog steeds circuleren zonder afhankelijk te zijn van externe platforms: RSS.Het begon als een handige manier om koppen van verschillende websites in één plek te verzamelen en ontwikkelde zich, zonder dat iemand het had gepland, tot een bescheiden democratisch infrastructuurstuk, gebouwd door een beperkt aantal mensen wiens werk gewaardeerd moet worden. Dit artikel is het resultaat van concrete tegenslagen die we hebben ondervonden bij het bouwen van deze site op deze basis: feeds die het eigen taalformaat niet correct aangeven, officiële bronnen achter muren tegen robots, en de herhaalde vaststelling dat openheid in de praktijk een voortdurend onderhoudsproces is, geen natuurlijke toestand.

Wat is RSS en waarom is het belangrijk?

RSS is een eenvoudige indeling: een tekstbestand dat op gestandaardiseerde wijze de wijzigingen op een website weergeeft. Er is geen eigenaar van het protocol, noch wordt er toegang tot of betrokkenheid gemeten om te maximaliseren; iedereen of elk programma kan zich abonneren op het bestand en weten dat een bron iets nieuws heeft gepubliceerd, zonder afhankelijk te zijn van de relevantie-criteria van een vreemd algoritme — het tegenovergestelde van het model van grote sociale netwerken, die achter het scherm beslissen wat elke persoon ziet via een ondoorzichtig algoritme.

Van binnen gezien is een feed slechts dat: een handvol tags rond elke kop.

https://voorbeeld.org/nieuws
Donderdag, 02 juli 2026 12:00:00 GMT

Er is niets meer achter: geen tracking, geen lezersprofiel, geen "betrokkenheids"-metingen. Een programma van twintig regels leest dit; een persoon met een beetje gewoonte kan het ook.

Het formaat had technisch gezien twee afstammelingen die om ruimte vochten aan het begin van de jaren 2000. Eén was RSS 1.0, gebaseerd op RDF (Resource Description Framework - een webgebaseerd datamodelleringskader), met een technische redactie die een medewerker van veertien jaar oud had, genaamd Aaron Swartz. De andere was RSS 0.91/2.0, geconsolideerd door de Amerikaanse programmeur Dave Winer, die uiteindelijk de meest gebruikte standaard zou worden. Op 11 januari 2001 demonstreerde Winer voor het eerst een functie die decennia later podcasting zou worden genoemd: hij voegde een muziekstuk van Grateful Dead toe aan een bericht op zijn blog, Scripting News, die al sinds 1997 online was, en verspreidde het audiobestand via zijn eigen feed. CRIDLAND, James. Het verhaal van de eerste podcastfeed. Podnews. Beschikbaar op:https://podnews.net/article/eerste-podcast-feed-geschiedenisToegankelijk op: 2 juli 2026.(over Dave Winer, aan het einde van het artikel)

Aaron Swartz, de tiener van RSS 1.0, zou jaren later met dezelfde technische vaardigheid proberen miljoenen Amerikaanse gerechtelijke dossiers die achter een betaalmuur werden gehouden (PACER - Public Access to Court Electronic Records, het betaalde systeem voor toegang tot federale processen in de Verenigde Staten) vrij te geven. Over zijn leven en zijn dood, verwijst men naar het profiel dat journalist Larissa MacFarquhar schreef in The New Yorker, enkele weken later - een lang, zorgvuldig en opzettelijk cynisch stuk over de twee uiteenlopende verhalen die over hem zijn ontstaan, een referentie om het onderwerp met de nodige ernst te behandelen. MACFARQUHAR, Larissa. Requiem voor een Droom. The New Yorker, 3 maart 2013. Een kopie is beschikbaar bij Duke University. Beschikbaar op:https://courses.cs.duke.edu/compsci342/spring20/netid/readings/newyorker-swartz.pdfToegankelijk op: 2 juli 2026.(over Aaron Swartz, aan het einde van het artikel)

Iconen van voeding, ontworpen doorMozilla Foundation(oorspronkelijk feedicons.com). Licentie Mozilla Public License 1.1 (MPL 1.1), viaWikimedia Commons.

RSS als hulpmiddel voor publieke controle

De zaak Swartz is geen geïsoleerd incident. Decennia eerder testte de Amerikaanse ingenieur Carl Malamud al dezelfde stelling: in 1994 publiceerde hij gratis op het internet de SEC-registers (Securities and Exchange Commission - de Amerikaanse financiële marktregulator), die toen alleen toegankelijk waren via een betaalde dienst, wat leidde tot het online plaatsen van deze registers door de SEC zelf, twee jaar later. CIVIC TECH FIELD GUIDE. Carl Malamud lanceert gratis online toegang tot SEC EDGAR-registers. Beschikbaar op:https://civictech.guide/listing/carl-malamud-launches-free-online-access-to-sec-edgar-records/Toegankelijk op: 2 juli 2026. In 2020 kreeg Malamud van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten de erkenning dat de staat Georgia geen auteursrecht kon claimen op zijn geannoteerde juridische code - wat het rechtelijke principe bevestigt dat deze website ook nastreeft: wie spreekt met de kracht van de wet, is geen auteur, voor het doel van auteursrecht, van wat hij in die voorwaarden produceert. VERENIGDE STATEN. Hooggerechtshof. Georgia v. Public.Resource.Org, Inc., nr. 18-1150, beslist op 27 april 2020. Beschikbaar op:https://www.supremecourt.gov/opinions/19pdf/18-1150_7m58.pdfToegankelijk op: 2 juli 2026.(over Carl Malamud, aan het einde van het artikel)

De relatie tussen RSS en de pers is ook al eens serieus onderzocht, niet alleen vanuit technisch enthousiasme. Toen Google de Google Reader sloot in 2013, besteedde journalist Mark Coddington een van zijn wekelijkse recensies in het Nieman Journalism Lab, een onderzoekscentrum aan de Harvard-universiteit over de toekomst van journalistiek, aan het onderzoeken van wat die sluiting over de afhankelijkheid van nieuwsmedia van derden onthult. CODDINGTON, Mark. This Week in Review: De lessen van de dood van Google Reader en het gratis arbeid van nieuwsbronnen. Nieman Journalism Lab, 15 maart 2013. Beschikbaar op:https://www.niemanlab.org/2013/03/this-week-in-review-the-lessons-of-google-readers-death-and-the-free-labor-of-news-sources/Toegankelijk op: 2 juli 2026. Tegenwoordig bieden officiële portalen zoals het Amerikaanse GovInfo, die officiële RSS-feeds van het Congres en federale instanties publiceren, de versie van dit beginsel van openheid per standaard. GOVINFO. RSS-feeds. Beschikbaar op:https://www.govinfo.gov/feedsToegankelijk op: 2 juli 2026. Dit is de letterlijke betekenis van reclame: het openbaar maken, per standaard, zonder dat de burger het moet aanvragen - hetzelfde standaardniveau dat is vastgesteld door de Conventie van Tromsø van de Raad van Europa, het eerste bindende internationale instrument dat iedereen, zonder discriminatie, het recht erkent om toegang te krijgen tot officiële documenten. RAAD VAN EUROPA. Conventie van Tromsø, CETS nr. 205, 2009. Beschikbaar op:Tekst: https://www.coe.int/nl/web/toegang-tot-officiële-documentenToegang op: 2 juli 2026.

Justitiële geheimen, wanneer ze niet langer een uitzondering zijn.

Dezelfde redenering geldt voor de rechtbanken. De Engelse filosoof Jeremy Bentham schreef, in een tijdperk waarin het idee nog als radicaal werd beschouwd, dat publiciteit de essentie van gerechtigheid is: de sterkste stimulans voor ijver en de meest betrouwbare bewaker tegen corruptie.Onrechtmatigheid(de onrechtmatige behandeling van openbare zaken) — en houdt de rechter zelf in stand tijdens zijn oordeel. BENTHAM, Jeremy. Draaiboek voor de organisatie van het gerechtelijke apparaat in Frankrijk (1790). In: BOWRING, John (red.). De werken van Jeremy Bentham. Edinburgh: William Tait, 1843. vol. 4. Beschikbaar op:Tekst: https://oll.libertyfund.org/titles/bowring-de-werken-van-jeremy-bentham-vol-4Toegang op: 2 juli 2026.(Over Jeremy Bentham, aan het einde van het artikel)De Amerikaanse jurist Louis Brandeis herhaalde een eeuw later hetzelfde argument in een klassiek essay over reclame als sociaal middel: "Licht wordt gezien als de beste desinfectiemiddel, en elektrisch licht als de meest efficiënte bewaker," schreef hij. BRANDEIS, Louis D. Wat reclame kan doen. Harper's Weekly, 20 december 1913. Hergepubliceerd in: Other People's Money and How the Bankers Use It. New York: Frederick A. Stokes, 1914. Hoofdstuk V. Volledige tekst beschikbaar in de Louis D. Brandeis School of Law Library (Universiteit van Louisville). Online beschikbaar:Tekst: https://law.louisville.edu/lawlibrary/special-collections/louis-d-brandeis-collection/writings-louis-d-brandeis/other-peoples-money-3 Vertaling: Dit artikel, beschikbaar op de website van de Louisville Law Library, maakt deel uit van de Louis D. Brandeis Collectie en bevat een werk van Louis D. Brandeis getiteld "Ander mensen geld". Het behandelt financiële kwesties en de ethische overwegingen die ermee gepaard gaan.Toegang op: 2 juli 2026.(Over Louis Brandeis, aan het einde van het artikel)

Maar het recht dat hier van belang is, is niet het procesrecht - het is het recht van buitenstaanders. Wie een vreemd proces raadpleegt, wordt niet beoordeeld; hij beoordeelt. En voor deze figuur - de derde, de burger, de pers - reserveren internationale instrumenten een andere garantie: de vrijheid vanZoeken en ontvangenInformatie. Het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten vermeldt dit in artikel 19, en het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties heeft bij de interpretatie van dit artikel een recht op toegang tot informatie afgeleid van overheidsinstanties, met de plicht van de staat om op eigen initiatief informatie van openbaar belang te publiceren. VERENIGDE NATIES. Mensenrechtencomité. Algemene Opmerking nr. 34 - Artikel 19: Vrijheid van mening en van meningsuiting (CCPR/C/GC/34), 2011. Beschikbaar op:# Document van de Verenigde Naties over de Internationale Pakt over Burgerlijke en Politieke Rechten **New York, 13 mei 2000** De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft vandaag het algemene commentaar nr. 34 aangenomen, dat richtlijnen biedt voor de implementatie van artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerlijke en Politieke Rechten (ICCPR). Dit commentaar benadrukt het belang van het recht op privacy in de moderne samenleving en biedt een uitgebreide interpretatie van de verplichtingen van staten partijen met betrekking tot dit recht. Het behandelt verschillende aspecten, waaronder de bescherming van persoonlijke gegevens, de rol van de wet in het reguleren van surveillance en inbreuk op de privacy, en de verantwoordelijkheid van overheidsinstanties om de rechten van individuen te waarborgen. Het document benadrukt dat de staten partijen verplicht zijn om het recht op privacy te respecteren en te beschermen, zowel in wetgevende, uitvoerende als rechterlijke zaken. Het roept op tot een evenwichtige benadering tussen de behoeften van de nationale veiligheid en de bescherming van de rechten van individuen. Dit algemene commentaar zal een belangrijke bron van richtlijnen zijn voor landen die het ICCPR hebben geratificeerd en streven naar een betere implementatie van de rechten op burgerlijke en politieke vrijheden.De Europese Rechtbank voor de Rechten van de Mens bereikte dezelfde conclusie via artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: in de zaak Magyar Helsinki Bizottság tegen Hongarije erkende de Grote Kamer dat het weigeren van informatie door de overheid de vrijheid van meningsuiting kan schenden wanneer toegang tot informatie een instrument is voor het publieke debat en de aanvrager de rol van "waakhond" in de samenleving op zich neemt - een rol die de rechtbank niet alleen voor de pers en niet-gouvernementele organisaties heeft gereserveerd, maar ook voor bloggers en gebruikers van sociale media. EUROPESE RECHTBANK VOOR DE RECHTEN VAN DE MENS. Magyar Helsinki Bizottság tegen Hongarije, Verzoek nr. 18030/11, Grote Kamer, 8 november 2016. Beschikbaar op:Deze tekst is een journalistiek verslag en verwijst naar een zaak die voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) is behandeld. **Zakenreferentie:** 001-167828 **Samenvatting:** De zaak betreft een klacht ingediend door een individu (naam niet vermeld) tegen Portugal over schending van artikel 8 van de Europese Conventie voor de Rechten van de Mens, met name het recht op respect voor het privéleven en familieleven. De klager beweert dat de Portugese autoriteiten onvoldoende hebben gedaan om zijn persoonlijke gegevens te beschermen na een datalek. Het EHRM heeft geoordeeld dat er een schending was van het recht op privacy, aangezien de klager niet voldoende informatie had ontvangen over de manier waarop zijn gegevens werden verwerkt en gedeeld na het lek. Het hof benadrukte het belang van transparantie en verantwoordelijkheid in de verwerking van persoonlijke gegevens. Het hof oordeelde dat Portugal de klager een passende vergoeding moet bieden voor de schade die hij heeft geleden als gevolg van de schending van zijn privacy.Toegevoegde aan het Verdrag van Tromsø, zoals hierboven vermeld, bieden deze garanties de lezer precies het beeld van wat dit artikel behandelt: wie geen partij is, is geen verdachte, vraagt geen gunst - controleert. Het probleem ligt dus niet in het bestaan van de geheimhoudingsplicht; nauwe uitzonderingen voor slachtoffers, minderjarigen en veiligheid zijn gerechtvaardigd. Het probleem ontstaat wanneer de uitzondering niet langer nauw is en een administratieve gewoonte wordt. In verschillende landen wordt hetzelfde patroon waargenomen: de geheimhouding die bedoeld is om kwetsbare slachtoffers te beschermen, leidt in de praktijk tot het afschermen van machtige verdachten van controle - en de meetlat die de twee toepassingen scheidt, is onmogelijk te controleren zonder openbare informatie over het bestaan van de geheimhoudingsplicht.

Schilderij van Henry William Pickersgill (1782–1875)Jeremy BenthamEen tentoonstelling, gepresenteerd in 1829. Collectie en reproductie:Nationale Portretgalerie, Londen (NPG 413). Open werk, beschikbaar viaWikimedia Commons.

Wie waakt over de wachters?— wie de bewakers bewaakt

Achter de schermen van deze website vinden we dezelfde spanning op een kleinere schaal. Verschillende officiële bronnen verbergen hun inhoud achter anti-bot verificatiesystemen — van dezelfde familie als Google's reCAPTCHA, ontworpen om menselijke gebruikers te onderscheiden van automatische programma's. In 2026 begon dit systeem, bij verdachte verkeerssituaties, verificatie via QR-code (Quick Response — tweedimensionaal barcode gelezen door de telefooncamera) te vereisen, afhankelijk van de bevestiging van het apparaat zelf, een functie die alleen werkt met geïnstalleerde Google-diensten of het Apple-equivalent; gebruikers van privacygerichte systemen zoals GrapheneOS verliezen toegang tot de hele website. CYBERINSIDER. Google's nieuw reCAPTCHA-systeem beperkt toegang tot het open web. Beschikbaar op:https://cyberinsider.com/googles-new-recaptcha-system-restricts-access-to-the-open-web/. Toegankelijk op: 2 juli 2026; CYBERNEWS. Google's nieuwe QR-code reCAPTCHA sluit iedereen uit zonder een gecontroleerde iPhone of Android. Beschikbaar op:https://cybernews.com/privacy/google-qr-code-recaptcha-requires-approved-phone/Toegankelijk op: 2 juli 2026.

Dit raakt rechtstreeks een principe dat deze site nastreeft: namelijk om te werken op oude mobiele telefoons en slimme oude televisies. Een beveiligingsgereedschap dat mensen uitsluit die geen nieuwste hardware kunnen aanschaffen, is in de praktijk een vorm van infrastructuurcensuur - niemand verbiedt de toegang, maar maakt het onmogelijk.

Er is echter een dieper laagje in deze uitsluiting - en dat vereist een eerlijke erkenning voordat kritiek wordt geuit. Deze barrières hebben in de oorsprong een legitiem doel: niet alle webscraping is goedbedoeld, en verificatiemechanismen zijn ontstaan om privé-systemen en -gegevens te beschermen tegen fraude, overbelasting en massale verzameling van persoonlijke informatie. Het probleem begint wanneer hetzelfde mechanisme, zonder onderscheid, wordt toegepast op openbare gegevens - die, per definitie, elk burger het recht geven om te raadplegen. Een portal voor transparantie dezelfde beveiligingspersoonlijke die bedoeld was voor het beschermen van een privé-database gebruiken, is op zijn minst een misbruik van macht (een détournement de pouvoir) in het administratief recht - het gebruik van macht voor een doel dat niet gerechtvaardigd is door de macht zelf.Tegen het publiek wordt een instrument gebruikt dat bedoeld was om het privé te beschermen.En het effect voor degenen die proberen te controleren, is altijd hetzelfde. Wie al eens geprobeerd heeft gegevens uit een transparantieportal te extraheren, kent het script: het captcha dat op elke pagina opnieuw verschijnt, het querylimiet per uur, het document dat alleen in beeldformaat beschikbaar is, precies om het onleesbaar voor machines te maken. Op openbare gegevens zijn deze obstakels ervoor zorgen dat de meeste mensen opgeven voordat ze wat ze zoeken vinden - een ondoorzichtigheid die zich voordoet als beveiliging en de transparantie die regeringen over de uitgaven van openbare middelen van binnenuit leegzuigt.

Nu worden deze muren ook een belemmering voor kunstmatige intelligentie - en hier wordt het verlies groter dan het lijkt. Kunstmatige intelligentie is al in zijn ontsteekfase een krachtig instrument en vooral toegankelijk: met AI kan een burger zonder team of budget duizenden pagina's doorzoeken en detecteren wat menselijke lezing, verspreid, over het hoofd ziet: dezelfde leverancier die in contracten van instanties verschijnt die niet met elkaar in aanraking zouden moeten komen, een publicatiedatum vóór de inschrijving die ze hadden moeten volgen, een identieke waarde in notities die onafhankelijk zouden moeten zijn - de inconsistentie tussen wat wordt verklaard en wat wordt betaald, de hypocrisie tussen de woorden en de registratie. En uit deze aanwijzingen kan men verzamelen wat helpt om, te beginnen met wat het recht sinds Rome heeft geleerd te noemen: de corruptie.

Nu worden deze muren ook een belemmering voor kunstmatige intelligentie - en hier wordt het verlies groter dan het lijkt.Peculato(De het publieke omzetten naar privé-winst) enOnregelmatigheden(Onrechtmatigheid in het beheer van openbare zaken), wat internationale conventies vandaag herschrijven alsCorruptie, Grote corruptie(Corruptie op hoog niveau, die grote bedragen en grote macht in beweging zet) enIllegale verrijking(de onterechtinge verrijking zonder een geldige reden) — de algemene taal die is vastgelegd in de Conventie van de Verenigde Naties tegen Corruptie. VERENIGDE NATIEVEN. Conventie van de Verenigde Naties tegen Corruptie (UNCAC), 2003. Beschikbaar op:https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/uncac.htmlToegang op: 2 juli 2026. Dat is wat we opmerkten toen we onze eigen projecten ontwikkelden: taken die voorheen maanden handwerk vereisten en een team dat weinigen zich konden veroorloven, vallen nu binnen het bereik van één persoon. Een controle die zich voordoet als een verdediging tegen robots, verdedigt zonder het te zeggen de ondoorzichtigheid tegen het hulpmiddel dat het meest de controle van de macht zou kunnen democratiseren. De vraag die de Romeinse dichter Juvenal bijna twee duizend jaar geleden stelde — de titel van deze sectie — vindt eindelijk een antwoord binnen het bereik van de gewone burger.

Het verscherpen is geen toevallige kalendercoördinatie. Precies toen kunstmatige intelligentie in handen van de gewone burger kwam — in staat om financiële en forensische gegevens die verspreid zijn over het internet op te halen, te catalogiseren, te organiseren en aanwijzingen en zelfs bewijzen van corruptie te ontdekken — werden de barrières plotseling met een snelheid die zou kunnen worden beschreven als paniek verscherpt. Wat voorheen door de menselijke lezer werd getolereerd, blokkeert nu zelfs individuele toegang, op eenheid gebaseerd: één informatie, één proces. Het raadplegen van iets is saai en arbeidsintensief geworden — zelfs wat privé en persoonlijk is, zoals de dossiers van iemand die partij is in een gerechtelijk proces. We zijn steeds dichter bij de dystopie van1984, waar alles wat we op het internet doen wordt bekeken — maar we hebben geen toegang tot openbare rekeningen, gerechtelijke dossiers, administratieve processen, enzovoort. ORWELL, George.1984. Londen: Secker & Warburg, 1949. Beschikbaar op:https://gutenberg.net.au/ebooks01/0100021h.htmlToegang op 3 juli 2026.

Wat hebben we geleerd door deze website te bouwen

Alles wat tot nu toe is gezegd - de reclame als ziel van de rechtvaardigheid, de feed die niemand bezit, de beveiligingspoort die zich verandert in een muur - is ons bereikt via de meest alledaagse route die er is: die van iemand die een nieuwswebsite online houdt. We spreken niet als filosofen van de toegang tot informatie noch als juristen van de procesreclame; we spreken als de mensen die, door te proberen de stemmen van honderden bronnen in één plaats te verzamelen, op elk moment zijn gestuit op de concrete randen van elk van deze beginselen. Elk van hen, dat op de vorige pagina als leerstof leek, kwam hier terug als een bankprobleem dat met de hand moest worden opgelost.

Wat volgt, is dus geen theorie, maar een handvol dingen die we alleen begrepen na ze te hebben gebroken en gerepareerd - elk ontstaan uit een specifieke fout en uiteindelijk een grotere les dan de fout zelf teruggevend.

• Het openen van een bron is zelden volledig of helemaal niet.Eenzelfde artikel komt vaak aan met de tekst onder een vrije licentie en de hoofdafbeelding geblokkeerd door een agent die voor elk gebruik betaalt. Een keuze 'per bron' zou een slechte keuze zijn - zowel de vrije tekst blokkeren als de afbeelding publiceren die we niet mogen publiceren. Daarom behandelen we elk media-element naar zijn eigen licentie-regime: dezelfde pagina kan de tekst in volle lengte bevatten en in plaats van de afbeelding een subtiele link om deze op de oorspronkelijke bron te bekijken.
• RSS is kwetsbaar van binnenuit.Volledige feeds kwamen vaak beschadigd aan omdat ze een alfabet aankondigden en er een ander gebruikten - een bestand dat in UTF-8 wordt aangekondigd, maar in Latin-1 is geschreven, verandert elk "ç" en elk "ã" in een stapel symbolen. Dit is een fout die niet zichtbaar is op de website zelf en alleen onthuld wordt wanneer het ruwe bestand wordt geopend; het heeft ons geleerd nooit te vertrouwen op wat een feed over zichzelf zegt voordat we controleren wat het daadwerkelijk levert.
• Een officiële bron zonder feed is een bron die in de praktijk heeft gekozen om niet gevonden te worden.Veel overheidsinstanties onderhouden geüpdatete portalen, maar zonder RSS - wat ze onzichtbaar maakt voor elke automatische nieuwslezer en, bijgevolg, voor het grootste deel van de pers die vandaag op deze lezers afkomt. In deze gevallen gebruiken we hulpmiddelen zoals RSS-Bridge, een open-source project in het publieke domein, onderhouden door een gemeenschap op basis van het oorspronkelijke werk van een Franse programmeur bekend onder het pseudoniem sebsauvage, die een feed samenstelt vanuit een pagina die er geen heeft. GITHUB. RSS-Bridge. Beschikbaar op:https://github.com/RSS-Bridge/rss-bridgeToegankelijk op: 2 juli 2026.
• Reclame zonder vertaling neigt naar lege formaliteit.Een beslissing die alleen in het Portugees is gepubliceerd, blijft voor iemand die alleen Spaans, Arabisch of Swahili spreekt, net zo afgeschermd als als het geheim zou zijn - openbaar in naam, onzichtbaar in effect. Dit heeft ons ertoe gebracht wat we herpubliceren, zelfs als het onvolmaakt is, in plaats van de eenvoudige aanwezigheid van het document als hetzelfde te behandelen als toegang tot het.
• Redactionele uitsluiting zou een uitzondering moeten zijn, geen gewoonte.De verleiding om het nieuws te filteren op basis van verdienste - alleen wat ons waardig lijkt binnenlaten - is, in essentie, dezelfde logica als die van de algoritme die achter de schermen beslist wat elke persoon ziet. We geven de voorkeur aan het opnemen van stemmen waar we het niet mee eens zijn, zelfs staatsreclame, altijd met een duidelijke vermelding van de bron, en laten het debat plaatsvinden in de reacties, waar de lezer zelf oordeelt.

Twee eeuwen in elf data

• 1790Jeremy Bentham schrijft dat reclame de eigenlijke ziel van gerechtigheid is.
• 1913Louis Brandeis: zonlicht is de beste desinfectans.
• 1994Carl Malamud publiceert gratis de SEC-registers (Securities and Exchange Commission, de Amerikaanse financiële marktregulator); de instantie maakt ze twee jaar later openbaar.
• 1999De RSS wordt geboren bij Netscape.
• 2001Dave Winer voegt muziek toe aan een feed: het is de eerste podcast, voor de naam.
• 2008Aaron Swartz downloadt miljoenen rechtbankdocumenten van PACER (Public Access to Court Electronic Records, het betaalde systeem voor toegang tot Amerikaanse federale processen) om ze vrij te maken van tol.
• 2009Het Europees Raad adopteert het Verdrag van Tromsø, het eerste bindende verdrag over toegang tot officiële documenten.
• 2013— Aaron Swartz sterft; maanden later sluit Google Reader, en de journalistiek realiseert hoe afhankelijk het was van een vreemd knopje.
• 2016— Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens erkent, in de zaak Magyar Helsinki, dat toegang tot overheidsinformatie deel uitmaakt van de vrijheid van meningsuiting.
• 2020— Het Amerikaanse Hooggerechtshof beslist: wie spreekt met wettelijke macht is geen eigenaar, voor het doel van auteursrecht, van wat hij onder die voorwaarden zegt.
• 2026— reCAPTCHA vereist nu een apparaat dat is gecertificeerd door Google of Apple; de muur bereikt openbare data.

Hoe je een feed moet abonneren, in de praktijk

Niets van dit alles vereist technische kennis. Het hele pad, van nul tot de eerste kop:

1. Installeer een RSS-lezer— gratis en zonder registratie. Op een Android-telefoon, deVoeder(open source; bewaart alles op het apparaat, zonder account); op iPhone en Mac,NetNewsWire(ook gratis en open source); op de computer,Thunderbird— dat veel mensen al gebruiken voor e-mail — heeft een ingebouwde feedlezer; en er is een extensieFeedbrovoor de browser, die werkt zonder account en zonder gegevens naar een dienst te sturen.
2. Voeg de bron toeZoek in je lezer "voeg feed toe" (meestal een +-teken) en plak het adres van de website - https://www.insubornavel.com bijvoorbeeld. De lezer vindt de feed zelf, omdat websites die RSS onderhouden, deze aankondigen met een onzichtbare label op de pagina, speciaal daarvoor gemaakt. Als je lezer erg oud is en het niet vindt, plak dan het directe adres van de feed:https://www.insubornavel.com/feed.
3. Herhaal dit voor elke brondie je wilt volgen - kranten, blogs, officiële instanties. De koppen van allemaal komen in een enkele lijst, in volgorde van publicatie, zonder algoritme dat beslist wat je ziet.

Voor degenen die liever eerst kijken: het video RSS in Plain English (Common Craft, 2007) legt het concept uit in drie minuten en dertig seconden, met witbord en papierrekeningen - in het Engels, met ondertiteling die YouTube automatisch in je taal vertaalt. De interface die de video toont, is verouderd; het idee niet.https://www.youtube.com/watch?v=0klgLsSxGsU.

Het saaie werk van vrijheid

Niets van dit is heroïsch. Het is saai, handmatig werk, vol gebroken karaktercodering en verstreken beveiligingscertificaten. Maar net omdat het saai is, is de publiciteit - van de overheid, de rechtbanken, het nieuws - afhankelijk van mensen die bereid zijn om deze onderhoudstaken op zich te nemen, en van anderen die decennia geleden de eerste kloof hebben geopend. RSS heeft geen eigenaar omdat niemand alleen kan profiteren van het onderhouden ervan. Een onbeperkt geheimhoudingsbeginsel, een openbaarmakingsbeginsel als gunst, en een anti-robot systeem dat bepaalt wie voldoende hardware heeft om op de hoogte te zijn, zijn uiteindelijk dezelfde keuze: het verkrijgen van toegang tot informatie als een voorrecht, en niet als een recht.

Over de genoemde personen

Aaron Swartz (1986–2013)- Een Amerikaanse programmeur die, nog als tiener, hielp bij het opstellen van de technische specificaties voor RSS 1.0 en deel uitmaakte van het oprichtende team van Creative Commons, een systeem van open licenties dat een groot deel van het open licentiebeleid op deze site ondersteunt. Na het samenvoegen van zijn startup Infogami met Reddit, werd hij partner van het platform en droeg hij bij aan zijn ontwikkeling tot 2007. Hij speelde een centrale rol in de campagne die in 2012 hielp om de SOPA-wet (Stop Online Piracy Act - een voorstel om piraterij online te bestrijden dat de macht om websites te blokkeren uitbreidde) te stoppen in het Amerikaanse Congres. In 2008 schreef hij het "Manifest van de Guerilla voor Open Toegang", waarin hij pleitte voor gratis toegang tot onderzoek gefinancierd met overheidsgeld. Hij overleed in 2013, op 26-jarige leeftijd, in het midden van een onevenredig strafrechtelijk proces als gevolg van het downloaden van academische artikelen. Zijn werk blijft aanwezig in veel open toegangsprojecten die na hem zijn gebouwd, waaronder deze.

Carl Malamud- Een Amerikaanse ingenieur en activist, oprichter van Public.Resource.Org. In 1994 publiceerde hij gratis de SEC-registers (Securities and Exchange Commission - de Amerikaanse regelgever van de financiële markt), die tot dan toe alleen toegankelijk waren via een betaalde dienst - een gebeurtenis die vandaag de dag wordt beschouwd als een van de mijlpalen van het openheidsbeweging voor overheidsgegevens. In 2020 kreeg hij van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten de erkenning dat de geannoteerde officiële code van de staat Georgia niet kon worden beschermd door auteursrecht. In 2022 ontving hij de Internet Archive Hero Award, ter erkenning van drie decennia werk om de wet toegankelijk te maken voor wie er door wordt geregeerd.

Jeremy Bentham (1748–1832)- Een Engelse filosoof en jurist, de grondlegger van het utilitarisme en een hervormer die als radicaal werd beschouwd ten opzichte van de normen van zijn tijd, toen het pleiten voor openbaarmaking van de handelingen van de macht als een recht van elke burger een vooruitstrevende positie was. In zijn testament liet hij instructies achter om zijn lichaam te bewaren en tentoon te stellen - vandaag in University College London, Londen -, een gebaar dat hij zelf associeerde met zijn toewijding aan wetenschap en transparantie, inclusief over zijn eigen dood. UCL. Auto-Icon van Jeremy Bentham. Beschikbaar op:https://www.ucl.ac.uk/museums-collections/auto-icon-jeremy-bentham/auto-iconToegankelijk op: 2 juli 2026.

Louis Brandeis (1856–1941)— Amerikaanse jurist, zoon van immigranten uit Praag, werd bekend als de "advocaat van het volk" omdat hij zonder vergoeding werkte aan openbare zaken, monopolies en de macht van grote banken uitdaagde. Hij was rechter aan het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten van 1916 tot 1939. Hij is de auteur van zowel de grondleggende essay over het recht op privacy van het individu (The Right to Privacy, 1890, samen met Samuel Warren) als de prediking van het zonlicht op de macht — beide uiteinden van de onderscheid die dit artikel verdedigt: de bescherming van privégegevens en het blootleggen van publieke gegevens.

Dave Winer— Amerikaanse programmeur uit 1955, verantwoordelijk voor de RSS-lijn 0.91/2.0 die uitgroeide tot de meest gebruikte standaard van het formaat, dat vandaag de dag door nieuwswebsites en het merendeel van het podcast-ecosysteem wordt gebruikt. Sinds 1997 onderhoudt hij een van de langstlopende blogs op het internet, Scripting News. Hij was onderzoeker aan de Harvard Law School en is momenteel verbonden aan de Arthur L. Carter School of Journalism aan de New York University, en heeft in zijn carrière de twee kanten — technisch en journalistiek — van het vak van informatieverspreiding verenigd.

Voor het verkennen: alle bronnen, met aantekeningen

Over RSS en zijn oorsprong

• https://www.rssboard.org/rss-historyDe 1999 tot de huidige versie, de officiële geschiedenis van de RSS-specificaties, onderhouden door het RSS Advisory Board, van Netscape.
• http://scripting.com/about.htmlDe "over" pagina van Scripting News, door Dave Winer zelf, die de RSS 2.0 standaard heeft geconsolideerd.
• https://podnews.net/article/first-podcast-feed-historyDe geschiedenis van de eerste audio-geïntegreerde feed, de oorsprong van podcasting, door James Cridland op Podnews.
• https://github.com/RSS-Bridge/rss-bridgeEen open-source tool gebruikt om feeds te genereren van bronnen die geen native publicatie hebben.
• https://www.youtube.com/watch?v=0klgLsSxGsU— RSS in eenvoudige Engelse taal (Common Craft, 2007), de klassieke uitlegvideo over het concept, in het Engels met ondertiteling die via YouTube vertaald kan worden; de getoonde interface is verouderd, het idee niet.

Standaardteksten, in een nuchtere toon

• https://law.louisville.edu/lawlibrary/special-collections/louis-d-brandeis-collection/writings-louis-d-brandeis/other-peoples-money-3— De essay van Louis Brandeis over reclame als sociaal medicijn (1913–1914), het volledige tekst in het archief van de school van Recht die naar hem is vernoemd (Universiteit van Louisville).
• https://courses.cs.duke.edu/compsci342/spring20/netid/readings/newyorker-swartz.pdf— Het profiel van Larissa MacFarquhar over Aaron Swartz in The New Yorker (2013), een model van zorgvuldige behandeling van een gevoelig onderwerp; toegankelijke kopie gehost door Duke Universiteit.
• https://www.niemanlab.org/2013/03/this-week-in-review-the-lessons-of-google-readers-death-and-the-free-labor-of-news-sources/— De analyse van Mark Coddington over het sluiten van Google Reader en de afhankelijkheid van journalistiek van derdenplatforms.

Over reclame en toegang tot officiële documenten

• https://www.coe.int/en/web/access-to-official-documents— Tekst en ratificatiestatus van de Conventie van Tromsø.
• https://www.govinfo.gov/feeds— Instellingsvoorbeeld van officiële feeds als transparantiebeleid.
• https://civictech.guide/listing/carl-malamud-launches-free-online-access-to-sec-edgar-records/— De episode van 1994 die de SEC-registers opende.
• Tekst: https://www.supremecourt.gov/opinies/19pdf/18-1150_7m58.pdf— De hele inhoud van het arrest van het Amerikaanse Hooggerechtshof uit 2020 over wet en auteursrecht (Georgia v. Public.Resource.Org), rechtstreeks van de officiële website van het Hof.
• De website van het VN-kantoor tegen drugsmisdaden en corruptie: https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/uncac.html- de de Verenigde Naties Conventie tegen Corruptie, die de concepten in gemeenschappelijke taal vastlegt,corruptie, Grote corruptieEn: "De stad Rio de Janeiro heeft vandaag een nieuwe maatregel aangekondigd om de milieuverontreiniging te verminderen. Het plan omvat het implementeren van elektrische bussen in het openbaar vervoer, met als doel de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en de luchtkwaliteit te verbeteren. De gemeente heeft aangekondigd dat er tegen 2025 duizend elektrische bussen op de weg zullen zijn. Deze stap is onderdeel van een bredere strategie om de stad duurzamer te maken, inclusief het bevorderen van hernieuwbare energiebronnen en het verbeteren van het afvalbeheer. De burgemeester benadrukte het belang van samenwerking tussen de overheid en het bedrijfsleven om deze doelen te bereiken. De introductie van elektrische bussen wordt verwacht dat het een positieve impact zal hebben op de gezondheid van de inwoners, door de luchtvervuiling te verminderen, en ook bijdraagt aan de inspanningen om de klimaatverandering te bestrijden."Illegale verrijking.

Over geheimhouding in de rechtspraak en de openbaarheid van procesdaden

• https://oll.libertyfund.org/titles/bowring-the-works-of-jeremy-bentham-vol-4— Het vierde deel van de werken van Jeremy Bentham (Bowring-editie, 1843), dat het tekstfragment uit 1790 bevat over de rechterlijke organisatie van Frankrijk, een primaire bron voor het citaat "openbaarheid is de essentie van de rechtspraak".
• https://undocs.org/CCPR/C/GC/34— Algemene Opmerkingen nr. 34 van het VN-Comité voor de Mensenrechten (2011), waarin uit het artikel 19 van het Internationaal Verdrag wordt afgeleid dat er een recht is op toegang tot informatie in het bezit van overheidsinstanties.
• https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-167828— De uitspraak van de Europese Rechtbank Magyar Helsinki Bizottság v. Hongarije (Grote Kamer, 2016), waarin de rechtbank erkende dat toegang tot overheidsinformatie deel uitmaakt van de vrijheid van meningsuiting van wie een "waakvogel" van de samenleving is.
• https://www.ucl.ac.uk/museums-collections/auto-icon-jeremy-bentham/auto-iconHet zelfportret van Jeremy Bentham, bewaard zoals hij zelf had gewild.

Over Aaron Swartz

• https://archive.org/details/TheInternetsOwnBoyTheStoryOfAaronSwartzDe documentaire The Internet's Own Boy (Brian Knappenberger, 2014), vrijgegeven onder een Creative Commons-licentie door de regisseur zelf en gehost op het Internet Archive.
• https://creativecommons.org/2013/01/12/remembering-aaron-swartz/Een eerbetoon van Creative Commons zelf.
• https://www.eff.org/deeplinks/2014/08/aaron-swarts-work-internets-own-boyEen retrospectief van de Electronic Frontier Foundation over zijn technische en juridische nalatenschap.
• https://archive.org/details/GuerillaOpenAccessManifestoHet originele tekst van het "Manifest van de Guerilla voor Open Toegang" (2008).

Over reCAPTCHA en hardware-exclusie

• https://cyberinsider.com/googles-new-recaptcha-system-restricts-access-to-the-open-web/De verandering in 2026 en haar impact op gebruikers van alternatieve apparaten.
• https://cybernews.com/privacy/google-qr-code-recaptcha-requires-approved-phone/Een onafhankelijke tweede berichtgeving over dezelfde verandering: de verificatie via QR-code die een door Google of Apple goedgekeurd apparaat vereist.
• https://www.eff.org/cyberspace-independence— Declaratie van de Cyberruimte-onafhankelijkheid, van John Perry Barlow (Davos, 8 februari 1996), een baanbrekend manifest tegen de staats-corporatieve regulering van het netwerk, gehost op de website van de Electronic Frontier Foundation (een organisatie voor de verdediging van digitale vrijheid), die Barlow in 1990 samen met Mitch Kapor en John Gilmore oprichtte.
• https://www.eff.org/about/history— De geschiedenis van de Electronic Frontier Foundation (een organisatie voor de verdediging van digitale vrijheid), wiens juridische procedures en pleitbezorging meer dan drie decennia lang de vrijheid van het internet hebben beschermd tegen corporatieve-staatelijke surveillance.
• https://gutenberg.net.au/ebooks01/0100021h.html— ORWELL, George.Nineteen Eighty-Four(1949), volledige tekst op het Australian Gutenberg Project, waar het werk in het publieke domein is — een dystopische visie op totale surveillance: alles wat we doen wordt bekeken, en wat openbaar is, is onbereikbaar.

Bron van de afbeeldingen in dit artikel

• Het opvallende beeld is een eigen montage van Insubornável: zes echte captcha- en reCAPTCHA-afbeeldingen van Wikimedia Commons (hieronder vermeld), gecombineerd met door ons gerecreerde blokkeringsschermen - generieke replicaten van fout- en verificatiepagina's, zonder nabootsing van merken van derden. Montage-licentie: CC BY-SA 3.0, overgenomen van het Wikipedia-artikel.
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Captcha_example.png- Registratie-captcha van Wikipedia in het Tsjechisch; CC BY-SA 3.0, credit: Wikipedia. Dit is het enige niet-openbaar domein - en het bepaalt de montage-licentie.
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:DY_CAPTCHA_example.jpg- Verstorende captcha "wikipedia" van Damian Yerrick; openbaar domein.
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:ReCAPTCHA_idea.jpg- Het concept van reCAPTCHA met gescande woorden van Tescobar; openbaar domein.
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Recaptcha.png— reCAPTCHA "and chisels"; publieke domein (onder de drempel van originaliteit).
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bad_captcha.png— Onleesbare CAPTCHA, van MattChaput; publieke domein.
• https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Captcha-unreadable.png— CAPTCHA gegenereerd op sorbs.net, verzonden door Filip Jirsák; publieke domein (geen originaliteit).
• Het RSS-feed-icoon en de portret van Jeremy Bentham hebben credits en licenties in de bijschriften van de eigen afbeeldingen, door het hele tekst heen.

Gemaakt met Claude Fable 5 (Anthropic, AI), onder leiding en verantwoordelijkheid van José Martí.